Makala/Tahariri

Sheria zote za madini zilipitishwa na CCM – Tundu Lisu

Tundu Lisu,

MWANASHERIA Mkuu wa Chadema, Tundu Lissu ambaye pia ni Mbunge wa Singida Mashariki, ameshikilia msimamo wa kutofautiana na hatua anazochukua Rais John Magufuli kuhusu mchanga wa madini. Lifuatalo ni andishi aliloandika mara tu kamati ya Rais II ilipotoa ripoti yake Jumatatu wiki hii.

“LEO wapinzani wa Serikali ya Magufuli tumesemwa sana na kutishiwa kushughulikiwa bungeni na nje ya Bunge.”

Kwa sababu hiyo, naomba niweke rekodi ya masuala haya sawasawa.

Mwezi Machi 1997, Bunge lilipitisha Sheria mbili kwa siku moja kwa kutumia Hati ya Dharura.
Ya kwanza: Sheria ya Marekebisho ya Sheria Mbalimbali za Fedha ya 1997 ilifuta au kupunguza kodi nyingi kwa ajili ya makampuni ya kigeni ya madini.

Ya pili: Sheria ya Uwekezaji Tanzania 1997 iliwapa wawekezaji wa kigeni ulinzi mkubwa na manufaa mengi kama vile kuondosha nje fedha na faida yote wanayopata kwa uwekezaji wao nchini.

Mwaka 1998 Bunge lilipitisha Sheria ya Madini 1998 ambayo ilitamka kwamba mwenye milki ya madini na fedha yote itokanayo na mauzo ya madini ni mwenye leseni ya kuchimba madini hayo.

Sheria hizo tatu nimeziita ‘Utatu Usio Mtakatifu’ (Unholy Trinity) katika maandiko yangu mbalimbali, na nimezichambua sana tangu mwaka 1999 nilipoanza harakati dhidi ya sekta ya madini ya aina hii.
Kwa miaka yote hii hadi leo, sheria hizi za madini zimeungwa mkono na kupigiwa debe na kila kiongozi na mbunge wa CCM, akiwemo Magufuli.

Watu hawa, isipokuwa wachache sana, ndio wamekuwa washangiliaji wakubwa wa unyonyaji wa makampuni ya kigeni ya madini katika nchi yetu.
Na ukweli ni kwamba watu hawa na chama chao ndio wamefaidika sana na utaratibu huu katika sekta ya madini.
Wachache tuliopinga utaratibu huu tuliitwa kila aina ya majina mabaya; na uzalendo wetu ulihojiwa kama unavyohojiwa leo na Magufuli.

Kwa mfano, Rais (Benjamin) Mkapa alidai, wakati anazindua mgodi wa Bulyanhulu, upinzani wetu ulikuwa ni ‘ujinga uliofichama katika kivuli cha taaluma.’
Baadhi yetu, kama mimi na Dk. Rugemeleza Nshala, tulikamatwa na kushitakiwa mahakamani kwa uchochezi. Tulikabiliwa na kesi hiyo kuanzia Mei 2001 hadi 2008 ilipofutwa kwa kukosekana ushahidi.

Kama ilivyokuwa wakati wa Mkapa mwaka 2001, leo pia Rais Magufuli ametukebehi na kuahidi kutushughulikia ‘tukiropoka’ nje ya Bunge.
Tunaambiwa ni lazima tumuunge mkono Rais wetu katika hii ‘vita ya uchumi.’ Ni sheria ipi ya Tanzania inayotulazimu kumuunga mkono Rais hata kama tunaona amekosea?

Hebu naomba tuitafakari hii ‘vita ya uchumi’ kidogo. Je, nani hasa ni maadui zetu katika ‘vita’ hii? Ni makampuni ya madini ya kigeni? Kama ni hivyo, fikiria yafuatayo:

1) Wakati tuko vitani, Rais Magufuli na serikali yake wameiruhusu Acacia Mining (tunayoambiwa hata haijasajiliwa!) kuendelea kuchimba, kusafisha na kusafirisha nje ya nchi dhahabu kutoka Bulyanhulu, Buzwagi na North Mara Tarime.
Amezuia magwangala yasisafirishwe nje kwenye makontena lakini dhahabu yenyewe hamna shida ikisafirishwa na wezi hawa!

2) Wakati mapambano ya ‘vita ya uchumi’ yakiendelea, dhahabu yote inayochimbwa Geita Gold Mine (Mgodi mkubwa kuliko yote nchini) inaendelea kuchimbwa, kusafishwa na kusafirishwa nje ya nchi.

3) Wakati tuko vitani, Rais Magufuli na serikali yake wameruhusu kila mgodi wa dhahabu nchini kuwa na kiwanja chake binafsi cha ndege ili wezi hawa waweze kutorosha ‘dhahabu yetu’ kwa urahisi zaidi.

4) Wakati tungali vitani, ‘Utatu Usio Mtakatifu’ wa sheria zetu za kodi, uwekezaji na madini uko palepale ulipokuwa mwaka 1997-1998, marekebisho mepesi yanatarajiwa.

Aidha, licha ya kuwa vitani, sisi bado ni washiriki wa MIGA Convention na Mikataba ya Uwekezaji (BITs) zinazowalinda hawa tunaoaminishwa kuwa ni wezi na maswahiba wao wa miaka yote.
5) Wakati tuko kwenye hii vita kubwa ya uchumi, jemedari wetu mkuu na serikali yake hawajatengua mkataba hata mmoja wa uendelezaji madini (MDAs) walizosaini hawa anaowaita wanyonyaji na serikali za watangulizi wake.
6) Wakati tunahamasishwa kumuunga mkono jemedari huyu shupavu, bado hatujaoneshwa mkataba hata mmoja waliosaini na wanyonyaji hawa tangu miaka ya mwanzo ya 1990.
Leo Jemedari Mkuu ameahidi kwamba mikataba hiyo italetwa bungeni. Safi sana.

Lakini je, hii ni mara ya kwanza tunaahidiwa hayo?
Mwaka 2008 Jemedari Mkuu wa kabla yake alituahidi hivyo hivyo. Tuwe na subira kabla ya kuanza kushangilia mapema.
7) Nimemsikia Magufuli akielekeza wahusika wote wa uchafu huu washughulikiwe. Kweli?
(a) Je, Jakaya Kikwete aliyesaini leseni za Bulyanhulu na Nzega mwaka 1994 anaponaje?
(b) Je, Mkapa aliyekuwa Rais na Mwenyekiti wa Baraza la Mawaziri wakati haya yanafanyika anaachwaje?
(c) Je, waliokuwa mawaziri na manaibu wao wote wakati haya yanatokea wanasalimikaje?
(d) Je, wale washangiliaji na wapiga meza wa bungeni, ambao waliunga mkono kila walicholetewa bungeni na kukipitisha kilivyo, wanakosaje lawama?
8) Nimesikia Acacia Mining hawana hata leseni/usajili wa kuendeshea shughuli zao hapa nchini. Labda. Hata hivyo, jiulize yafuatayo:
(a) Hivi wamekuwa wanalipa kodi kama PAYE, SDL, income tax, withholding tax, mrahaba, n.k., kwa kutumia jina gani miaka yote hii?
(b) Je, wana akaunti yoyote katika benki za Tanzania? Kama ndio, wamezifungua kwa jina gani?
Kama hapana, wanalipaje mishahara ya wafanyakazi wao wa Kitanzania au watoa huduma mbalimbali wa Kitanzania?
(c) Je, wanalipa bili za umeme kwa TANESCO au za simu kwa Vodacom, Tigo, Airtel, n.k. kwa kutumia jina gani?
(d) Je, wamesajiliwaje katika Soko la Hisa la Dar kama Acacia kama wanaendesha shughuli zao kihuni hivi?
(e) Kuna kitu kinaitwa ‘estoppel’ katika Sheria yetu ya Mikataba (the Law of Contract Act, Cap. 345) na katika Sheria yetu ya Ushahidi (the Law of Evidence, Cap. 6).
Je, estoppel haituhusu kwenye suala hili la leseni au usajili ya Acacia?
Kama estoppel inahusika, je, hoja hii ya ukosefu wa usajili ina uzito gani, kama upo, kisheria?
9) Nimesikia Sheria za Madini zinatakiwa kufanyiwa marekebisho makubwa. Sawa kabisa.
Lakini je, kwanini Rais Magufuli hajasema chochote juu ya Sheria za Gesi Asilia na Mafuta ambazo zilipitishwa haraka haraka kwa Hati ya Dharura baada ya sisi ‘waropokaji’ kutimuliwa bungeni na Spika Anna Makinda mwaka 2015?
Au Rais wetu anaamini kwamba Sheria za Gesi Asilia na Mafuta hazina matatizo licha ya kupitishwa kwa utaratibu uleule uliotumika kwa Sheria za Madini?
10) Wakati tunaingojea kwa hamu mikataba ya madini iletwe bungeni, hebu na tujiulize yafuatayo:
(a) Mikataba ya uchimbaji gesi asilia na mafuta nayo iko wapi?
(b) Mikataba ya manunuzi ya Bombardier na Dreamliner nayo italetwa bungeni au itabidi tusubiri aondoke madarakani kwanza kama ilivyokuwa kwa JK na BM?
(c) Mikataba ya ujenzi wa airport Chato na Reli ya Standard Geji ya Waturuki au Wachina na barabara kadhaa nayo italetwa bungeni au ndio basi tena tusubiri aliyepo atakapoondoka madarakani?

Wakati tukisubiri kufukuzwa bungeni na Spika Job Ndugai kwa maelekezo ya rais, na wakati tukisubiri zahma iliyoahidiwa nje ya Bunge, hebu na tujiulize hivi nani hasa ndiye mzalendo wa kweli wa nchi hii?

Hebu atutajie majina na namba za simu za wale wote ambao amedai wamekuwa wanawasiliana na Acacia na lini walifanya mawasiliano hayo na yalihusu kitu gani. Kutoa hukumu kwa innuendo peke yake haitoshi, tunahitaji ushahidi thabiti kutoka kwa Rais Magufuli.
Sijazungumzia bado kurudiwarudiwa kwa taarifa mbalimbali za kiserikali na zisizo za kiserikali katika Taarifa ya Kamati ya Prof. Osoro. Hili ni la baadae.

chanzo:mawio

Tagsslider
Share: